PPWR 2026: nowe przepisy dotyczące opakowań i rola materiałów z obiegu zamkniętego
Czym jest PPWR i dlaczego stanowi radykalną zmianę w europejskim sektorze opakowań?
PPWR to angielski skrót od „Packaging and Packaging Waste Regulation” (rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych). Jest to akt prawny na szczeblu europejskim, mający formę rozporządzenia, który wprowadza sektor opakowań do działań w ramach gospodarki o obiegu zamkniętym.
Celem rozporządzenia jest dostosowanie sektora opakowań do zasad gospodarki o obiegu zamkniętym poprzez:
- zwiększenie możliwości recyklingu opakowań,
- ograniczenie ilości odpadów,
- promowanie ponownego użycia,
- zwiększenie udziału materiałów pochodzących z recyklingu,
- ograniczenie stosowania substancji niebezpiecznych.
Od dyrektywy 94/62/WE do rozporządzenia PPWR
Dyrektywa 94/62/WE była dotychczas podstawowym aktem regulującym gospodarkę opakowaniami w UE. Wymagała jednak implementacji do prawa krajowego, ponieważ poszczególne państwa członkowskie mogły interpretować jej przepisy w różny sposób.
PPWR ma rangę rozporządzenia, więc po jego zatwierdzeniu będzie stosowane bezpośrednio i jednakowo we wszystkich 27 krajach UE, zgodnie z terminami określonymi przez prawodawcę. W ten sposób ustanowione zostają zharmonizowane przepisy obowiązujące we wszystkich państwach członkowskich.
Cel PPWR: obowiązkowa gospodarka o obiegu zamkniętym
Nowe rozporządzenie ustanawia konkretne wytyczne dotyczące stosowania “ekoprojektu” w opakowaniach. Przekłada się to na: większą możliwość recyklingu, optymalne wykorzystanie surowców i mniej odpadów.
Ponadto przewidziano stopniowe terminy, w ramach których stosowane opakowania będą musiały stać się wielokrotnego użytku lub zwrotne.
Harmonogram wdrażania – najważniejsze terminy
2026
Od sierpnia 2026 r. większość przepisów PPWR zacznie być stosowana.
Nastąpi ostateczne ustalenie kryteriów obliczania zawartości materiałów pochodzących z recyklingu w tworzywach sztucznych.
2027 (luty)
Państwa członkowskie będą zobowiązane do ustanowienia systemu sankcji za nieprzestrzeganie przepisów.
2028
Planowane jest:
- ujednolicenie oznakowania ułatwiającego recykling,
- wdrożenie wymogów dotyczących wybranych etykiet nadających się jako kompost.
2029
Państwa członkowskie mają osiągnąć poziom selektywnej zbiórki opakowań wynoszący 90% lub wdrożyć skuteczne systemy kaucyjne.
2030
Do 2030 r.:
- wszystkie opakowania wprowadzane na rynek UE będą musiały nadawać się do recyklingu,
- zaczną obowiązywać minimalne poziomy zawartości materiałów pochodzących z recyklingu w wybranych typach opakowań,
- UE planuje ograniczenie ilości odpadów opakowaniowych o 5% względem poziomu z 2018 r.,
- w przypadku wybranych opakowań transportowych zaczną obowiązywać cele dotyczące opakowań wielokrotnego użytku (reuse) — na poziomie co najmniej 40%.
Kluczowe wymagania PPWR dotyczące opakowań przemysłowych
Opakowania przemysłowe i transportowe – opakowania zwrotne do transportu, palety, folie, zabezpieczenia przemysłowe, taśmy do wiązania itp. – będą musiały spełniać bardziej rygorystyczne wymogi niż opakowania przeznaczone do użytku domowego.
1. Ponowne użycie
Do 2030 r. część opakowań transportowych i przemysłowych będzie musiała nadawać się do ponownego użycia.
Dotyczy to m.in.:
- opakowań transportowych wykorzystywanych wewnątrz przedsiębiorstw,
- opakowań stosowanych w handlu elektronicznym,
- wybranych systemów logistycznych B2B.
2. Minimalna zawartość materiałów pochodzących z recyklingu (PCR)
Opakowania z tworzyw sztucznych będą musiały zawierać 35% minimalny udział materiałów pochodzących z recyklingu poużytkowego (PCR – Post-Consumer Recycled).
3. Ograniczenie nadmiernego opakowania
Pusta przestrzeń w opakowaniu nie będzie mogła przekraczać 50% całkowitej objętości opakowania.
4. Możliwość recyklingu
Do 2030 r. wszystkie opakowania przemysłowe muszą być w co najmniej 70% nadające się do recyklingu (klasa C).
5. Etykietowanie i identyfikacja cyfrowa
PPWR przewiduje wprowadzenie ujednoliconego systemu oznakowania ułatwiającego prawidłową segregację i recykling odpadów opakowaniowych.
Obowiązkowa zawartość materiałów pochodzących z recyklingu
Od 2030 r. opakowania będą musiały zawierać minimalny udział materiałów pochodzących z recyklingu. Procent ten oblicza się jako średnią dla danego zakładu i roku i nie musi on być spełniony w przypadku każdego wyprodukowanego egzemplarza.
- Wy
mogi na 2030 r.
- 35% dla opakowań przemysłowych i transportowych,
- 30% dla opakowań PET przeznaczonych do kontaktu z żywnością,
- 10% dla pozostałych opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością.
- Wymogi na 2040 r.
- 65% dla wybranych opakowań PET,
- 25% dla pozostałych kategorii opakowań z tworzyw sztucznych.
- Wyjątki
Drewno
Opakowania drewniane są częściowo wyłączone z obowiązku stosowania materiałów pochodzących z recyklingu ze względu na możliwość ich naprawy i wielokrotnego użycia.
Metal
Przepisy te nie nakładają obowiązku stosowania materiałów pochodzących z recyklingu poużytkowego w opakowaniach aluminiowych lub stalowych. Uwzględniono fakt, że oba te materiały mają już bardzo wysokie wskaźniki recyklingu w UE i mogą być poddawane recyklingowi w nieskończoność bez utraty właściwości.
Szkło
Dla opakowań szklanych ustalono minimalny poziom 50% zawartości materiałów pochodzących z recyklingu poużytkowego do 2030 r.
Towary niebezpieczne
Opakowania przeznaczone do transportu towarów niebezpiecznych mogą zostać wyłączone z części wymogów ze względów bezpieczeństwa. Pozwala to uniknąć ewentualnych uszkodzeń konstrukcyjnych wynikających z zastosowania surowców wtórnych niskiej jakości.
Certyfikacja i identyfikowalność zawartości pochodzącej z recyklingu
Aby ograniczyć ryzyko greenwashing’u, producenci będą musieli potwierdzać zawartość materiałów pochodzących z recyklingu za pomocą niezależnej certyfikacji.
Odbywa się to zgodnie z normą UNE-EN 15343, która określa pełną identyfikowalność materiału (od momentu, gdy jest on granulatem, aż do momentu, gdy staje się opakowaniem), kontrolę jakości (czy materiał pochodzący z recyklingu zachowuje wymagane właściwości) oraz obliczenie zawartości materiału pochodzącego z recyklingu w produkcie końcowym.
Certyfikacji podlega zarówno podmiot zajmujący się recyklingiem, aby zagwarantować, że surowiec pochodzi z odpadów pokonsumpcyjnych, a nie jest jedynie odpadami produkcyjnymi (przedkonsumpcyjnymi), jak i przetwórca, aby potwierdzić, że w procesie produkcji wykorzystano deklarowaną zawartość surowca pochodzącego z recyklingu.
Stosowane mogą być m.in. certyfikaty:
- RecyClass,
- ISCC Plus,
- REDcert².
Wymogi dotyczące zdatności do recyklingu
Od 2030 r. opakowania niespełniające wymogów możliwości poddania do recyklingu nie będą mogły być wprowadzane do obrotu na rynku UE.
Wprowadzony zostanie system klas recyklingowalności:
- klasa A – co najmniej 95%,
- klasa B – co najmniej 80%,
- klasa C – co najmniej 70%.
Stopień ten określa również stawki rozszerzonej odpowiedzialności producenta (RAP), które będą niższe, im wyższy będzie procent materiału pochodzącego z recyklingu.
Aby osiągnąć te wartości procentowe, kładzie się nacisk na projektowanie, dając pierwszeństwo opakowaniom wykonanym z jednego materiału, takim jak EPS lub EPP, w porównaniu z opakowaniami wielomateriałowymi. Ustanawia się również wymóg zdolności do rozdzielania, co oznacza, że różne elementy opakowania, takie jak pokrywki, nakrętki lub etykiety, muszą dać się łatwo rozdzielić w zakładach sortowania.
Nasze laboratorium ID Lab już teraz stosuje te kryteria w celu uzyskania opakowań wykonanych z jednego materiału, nadających się do ponownego użycia oraz zoptymalizowanych pod względem rozmiaru i wagi.
Aby osiągnąć te cele, wprowadzono koncepcję recyklingu na dużą skalę od 2035 r. Zobowiązuje to państwa członkowskie do posiadania odpowiedniej infrastruktury do zbierania, sortowania i przetwarzania odpadów opakowaniowych.
Ograniczenia i zakazy wynikające z PPWR
Opakowania jednorazowego użytku
PPWR przewiduje ograniczenie wybranych opakowań jednorazowych stosowanych m.in. w gastronomii i hotelarstwie, jak na przykład wycofanie saszetek i innych opakowań jednorazowych w gastronomii, a także miniaturowych opakowań w pokojach hotelowych.
Ograniczenia dotyczące lekkich toreb plastikowych
Znikają torby plastikowe o grubości poniżej 15 mikronów, z wyjątkiem tych niezbędnych ze względów higienicznych lub w celu uniknięcia marnotrawstwa żywności sprzedawanej na wagę.
PFAS i substancje niebezpieczne
Od sierpnia 2026 r. zabronione jest stosowanie opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością, zawierających PFAS (per- and polyfluoroalkyl substances) powyżej bardzo niskich progów (25 ppb dla poszczególnych PFAS). Celem jest zapobieganie przedostawaniu się substancji toksycznych do obiegu recyklingowego. Wprowadzono również ograniczenia dotyczące metali ciężkich i innych substancji utrudniających bezpieczny recykling.
Ograniczenie nadmiernych opakowań
Jednym z celów nowych regulacji jest ograniczenie stosowania nadmiernych opakowań, zwłaszcza w transporcie i handlu elektronicznym. Ilość wolnej przestrzeni w opakowaniu nie będzie mogła przekraczać 50% jego objętości. W praktyce oznacza to większe znaczenie rozwiązań projektowanych pod konkretny produkt i jego wymagania logistyczne. Dlatego nasze zespoły projektowe rozwijają opakowania dopasowane do wymiarów wyrobu, sposobu transportu oraz oczekiwań klienta.
Opakowania transportowe
Opakowania transportowe, w tym ich wewnętrzne zabezpieczenia, wykorzystywane do wysyłek między różnymi oddziałami tej samej firmy, muszą nadawać się do ponownego użycia. W przypadku transportu B2B przewiduje się, że do 2030 r. co najmniej 40% opakowań transportowych będzie nadawało się do wielokrotnego wykorzystania.
Z powyższych wytycznych dotyczących ponownego użycia wyłączone są zabezpieczenia do towarów niebezpiecznych, zabezpieczenia do dużych maszyn oraz kartony.
opakowania zwrotne
Materiały pochodzące z recyklingu zgodne z PPWR
1. CELOOPS®
Jest to nasz materiał stanowiący alternatywę dla EPS, wytwarzany w drodze chemicznego recyklingu tworzyw sztucznych pochodzących z odpadów pokonsumpcyjnych. Zwolniony jest on z podatku od tworzyw sztucznych.
2. RELOOPS®
Jest to kolejny z materiałów alternatywnych wytwarzanych przez Knauf Industries. Stanowi on alternatywę dla klasycznego styropianu (EPS). Może zawierać od 10 do 35% recyklowanego polistyrenu, posiadając przy tym właściwości użytkowe porównywalne z samym polistyrenem spienionym.
Jak przygotować opakowania do wymogów PPWR?
Ponieważ do pełnego wejścia w życie obowiązków i sankcji przewidzianych w rozporządzeniu PPWR pozostało mniej niż 4 lata, nadszedł czas, aby przeprojektować opakowania i dostosować je do nowych ram prawnych. Nasi specjaliści pomogą Państwu zidentyfikować potrzeby i zaprojektują opakowania, które najlepiej będą odpowiadały Państwa towarom, wymaganiom logistycznym oraz budżetowi.
Audyt obecnych opakowań
Możemy przeanalizować obecne opakowania i ustalić, czy są one zgodne z PPWR. Następnie zaproponujemy nowy system opakowań oparty na ekoprojektowaniu, dostosowany do każdego rodzaju towaru.
Strategia przejściowa
Wdrożenie zmian powinno zostać ujęte w średnio- i długoterminowym planie, tak aby stopniowo zwiększać udział materiałów pochodzących z recyklingu zgodnie z terminami określonymi w rozporządzeniu.
Wybór dostawców
Dostawcy muszą posiadać certyfikaty wydane przez uprawnione podmioty zewnętrzne. Nasze surowce pochodzące z recyklingu są certyfikowane przez REDcert² w oparciu o model bilansu masowego.
Komunikacja z klientami
Firmy powinny transparentnie informować klientów o zawartości materiałów pochodzących z recyklingu oraz o wpływie swoich opakowań na środowisko.
Wdrażanie opakowań o obiegu zamkniętym
Po zatwierdzeniu projektów nowych opakowań i minimalnej zawartości materiałów pochodzących z recyklingu pozostaje już tylko ich produkcja seryjna.
Wpływ PPWR na poszczególne sektory
1. Branża spożywcza
Rozporządzenie wycofuje jednorazowe opakowania plastikowe o pojemności poniżej 1,5 kg. Wyjątek stanowią delikatne owoce lub owoce narażone na wysokie ryzyko utraty wilgoci, takie jak wiśnie, borówki, maliny. Od 2030 r. opakowania przeznaczone do kontaktu z żywnością, które nie są wykonane z PET, muszą zawierać co najmniej 10% materiałów pochodzących z recyklingu.
Ponowne wykorzystanie dotyczy wyłącznie opakowań po napojach oraz opakowań na jedzenie i napoje na wynos (take-away), w przypadku których klienci będą mogli przynieść własne opakowanie, aby nie płacić za opakowanie z lokalu.
2. E-commerce
Aby zapewnić, że opakowanie będzie w co najwyżej 50% puste, firmy będą musiały w wielu przypadkach przejść z opakowań o standardowych rozmiarach na opakowania o niestandardowych rozmiarach.
Norma wprowadza również zmiany w logistyce zwrotnej. Firmy będą musiały wdrożyć systemy umożliwiające klientom zwrot koperty lub pudełka w celu ich dezynfekcji i ponownego wykorzystania. Szacuje się, że w 2030 r. odsetek ten wyniesie 10%, a w 2040 r. nawet 50%.
3. Sektor farmaceutyczny
Gwarancje bezpieczeństwa pacjenta i stabilności leków zwalniają opakowania pierwotne z obowiązku stosowania tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu, choć muszą one nadawać się do recyklingu. Opakowania wtórne i trzeciorzędne będą musiały zawierać tworzywa sztuczne pochodzące z recyklingu we wskazanych proporcjach.
Ryzyko związane z nieprzestrzeganiem rozporządzenia PPWR
Ograniczenie dostępu do rynku UE
Opakowanie niezgodne z rozporządzeniem PPWR nie będzie mogło być legalnie sprzedawane w UE. Kontrole mogą doprowadzić do wycofania nieodpowiednich opakowań z magazynów, co wiąże się z kosztami logistycznymi i utratą zapasów. W przypadku importerów opakowania, które nie spełniają wymogów zharmonizowanego oznakowania lub nie zawierają odpowiedniej ilości materiałów pochodzących z recyklingu, opakowania takie mogą zostać zatrzymane przez służby celne.
Kary finansowe
Nieprzestrzeganie przepisów może skutkować karami administracyjnymi oraz wyższymi opłatami w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
Ryzyko dla wizerunku
Na rynku, na którym konsumenci negatywnie oceniają niepotrzebne tworzywa sztuczne, publiczna sankcja za nadmierne opakowanie, stosowanie zabronionych substancji chemicznych lub brak odpowiedniego udziału tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu negatywnie wpływa na wizerunek. Może to również wpłynąć na możliwości finansowania, ponieważ banki i fundusze inwestycyjne stosują kryteria ESG (Environmental, Social, and Governance).
Nieprzestrzeganie PPWR może negatywnie wpłynąć na rating zrównoważonego rozwoju i podwyższyć koszty dostępu do kredytu lub zniechęcić inwestorów.
Utrata przewagi konkurencyjnej
Firmy, które nie dostosują się do nowych wymogów, mogą stracić konkurencyjność wobec przedsiębiorstw szybciej wdrażających rozwiązania zgodne z gospodarką o obiegu zamkniętym.
Knauf Industries – Twój partner w dostosowaniu do PPWR
W Knauf Industries rozwijamy rozwiązania materiałowe i opakowaniowe wspierające dostosowanie przedsiębiorstw do nowych wymogów środowiskowych.
Opracowaliśmy trzy własne materiały pochodzące z recyklingu, które można wykorzystać w różnych rozwiązaniach opakowaniowych wymaganych przez rynek.
FAQ Najczęściej zadawane pytania
Kiedy PPWR zacznie obowiązywać?
Większość przepisów rozporządzenia zacznie być stosowana od sierpnia 2026 r. Od tego momentu rozporządzenie przewiduje terminy na wdrożenie wymogów dotyczących recyklingu oraz wprowadzenie określonych udziałów materiałów pochodzących z recyklingu.
Czy PPWR dotyczy firm spoza UE?
PPWR nie ma do nich bezpośredniego zastosowania, ale jeśli producent zamierza sprzedawać swoje opakowania w UE, muszą one być zgodne z PPWR. W przeciwnym razie zostaną zatrzymane przez urząd celny.
Jaki poziom materiałów pochodzących z recyklingu będzie wymagany od 2030 r.?
W 2030 roku opakowania przemysłowe i transportowe będą musiały zawierać 35% materiałów pochodzących z recyklingu. W przypadku opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością wykonanych z PET będzie to 30%, a w pozostałych przypadkach (EPS, EPP) – 10%.
Czy EPS będzie zgodny z PPWR?
EPS jest materiałem jednoskładnikowym nadającym się do recyklingu w dedykowanych systemach zbiórki, który bez problemu spełnia kryteria zdolności do recyklingu i braku PFAS określone w PPWR.
Jak potwierdzić zawartość materiałów pochodzących z recyklingu?
Można to zrobić za pomocą niezależnych systemów certyfikacji, takich jak RecyClass, ISCC Plus lub REDcert².
Jakie są konsekwencje niespełnienia wymogów PPWR?
Brak zgodności może prowadzić do sankcji finansowych, ograniczenia dostępu do rynku UE oraz pogorszenia reputacji firmy.
Ile kosztuje przejście na opakowania zgodne z PPWR?
Koszt dostosowania się do kryteriów obiegu zamkniętego określonych w rozporządzeniu PPWR będzie zależał od punktu wyjścia każdej firmy (od konieczności wdrożenia nowych rozwiązań w zakresie opakowań dla jej towarów).